Dobór wiertła pod gwint M8 wygląda prosto, dopóki nie okaże się, że oznaczenie M8 nie mówi jeszcze nic o skoku gwintu ani rodzaju użytego gwintownika. W typowym przypadku potrzebujesz wiertła 6,8 mm, ale przy gwincie drobnozwojnym lub gwintowniku formującym właściwy rozmiar będzie inny. Poniżej pokazuję, jak dobrać średnicę, przygotować otwór i uniknąć zerwania gwintownika.
Do standardowego gwintu M8 najczęściej potrzebujesz wiertła 6,8 mm
- M8 x 1,25 wymaga zwykle wiertła 6,8 mm przy gwintowaniu skrawaniem.
- Dla M8 x 1,0 stosuje się najczęściej wiertło 7,0 mm.
- Przy M8 x 0,75 odpowiednia średnica wynosi około 7,25-7,3 mm.
- Gwintownik formujący wymaga większego otworu niż standardowy gwintownik skrawający.
- Otwór 8 mm nie służy do wykonania gwintu M8, lecz zwykle jako otwór przelotowy pod śrubę.
Do standardowego M8 wybierz wiertło 6,8 mm
Najpopularniejszy gwint metryczny M8 ma oznaczenie M8 x 1,25. Liczba 8 oznacza średnicę nominalną gwintu, a 1,25 to jego skok, czyli odległość między sąsiednimi zwojami. Do wykonania takiego gwintu za pomocą gwintownika skrawającego należy wywiercić otwór o średnicy 6,8 mm.
Wynika to z prostego przybliżenia 8 mm minus 1,25 mm, które daje 6,75 mm. W praktyce stosuje się dostępne handlowo wiertło 6,8 mm, ponieważ zapewnia ono odpowiedni zapas na tolerancję otworu i ogranicza obciążenie gwintownika. Taki dobór znajduje się również w tabelach producentów narzędzi, między innymi Guhring i Dormer Pramet.
| Oznaczenie gwintu | Skok | Zalecane wiertło do gwintownika skrawającego |
|---|---|---|
| M8 x 1,25 | 1,25 mm | 6,8 mm |
| M8 x 1,0 | 1,0 mm | 7,0 mm |
| M8 x 0,75 | 0,75 mm | 7,25-7,3 mm |
Jeżeli masz zwykły komplet gwintowników M8 kupiony do prac warsztatowych, najprawdopodobniej jest przeznaczony właśnie do gwintu M8 x 1,25. W takim przypadku odpowiedź jest krótka: użyj ostrego wiertła 6,8 mm, a nie wiertła o średnicy 8 mm.
Sam rozmiar M8 nie wystarcza do wyboru wiertła
Najczęstszy błąd polega na traktowaniu każdego gwintu M8 tak samo. Oznaczenie bez podanego skoku jest niepełne, ponieważ gwint M8 może mieć skok standardowy albo drobnozwojny. Przed rozpoczęciem pracy sprawdź oznaczenie na opakowaniu gwintownika lub zmierz skok za pomocą grzebienia do gwintów.Gwint standardowy M8 x 1,25
To wariant spotykany najczęściej w konstrukcjach stalowych, maszynach, uchwytach i naprawach warsztatowych. Dla gwintownika skrawającego właściwe będzie 6,8 mm. Wiertło 6,7 mm może dać mocniejszy, bardziej zaangażowany gwint, ale zwiększa moment potrzebny do gwintowania i ryzyko złamania narzędzia.
Przeczytaj również: Gwint 2 cale - Jak go rozpoznać i poprawnie uszczelnić?
Gwinty drobnozwojne M8
Przy M8 x 1,0 użyj wiertła 7,0 mm, natomiast przy M8 x 0,75 najczęściej sprawdzi się średnica około 7,25 lub 7,3 mm. Im mniejszy skok, tym większa średnica otworu pod gwint. To dlatego dobór wyłącznie na podstawie liczby M8 prowadzi do pomyłek.
Gwinty drobnozwojne mają mniejszą głębokość zwoju, ale mogą lepiej sprawdzać się tam, gdzie potrzebna jest dokładna regulacja, większa długość zazębienia lub ograniczona grubość ścianki. Nie należy jednak zakładać, że gwint drobnozwojny zawsze będzie mocniejszy. Efekt zależy także od materiału, długości zazębienia i jakości wykonania.Gwintownik skrawający i formujący wymagają różnych otworów
Rozmiary podane w popularnych tabelach dotyczą zazwyczaj gwintowników skrawających. Usuwają one materiał z otworu, tworząc wióry. Jeżeli używasz gwintownika formującego, nazywanego również bezwiórowym, nie korzystaj bezpośrednio z tych samych wartości.
Gwintownik formujący wciska materiał i kształtuje zarys gwintu bez klasycznego skrawania. Potrzebuje więc większego otworu. Dla M8 x 1,25 często stosuje się wiertło około 7,4 mm, ale dokładną wartość trzeba odczytać z tabeli konkretnego narzędzia. Producent może zalecać inną średnicę zależnie od materiału i wymaganego procentu zazębienia.
| Rodzaj narzędzia | M8 x 1,25 | Najważniejsza uwaga |
|---|---|---|
| Gwintownik skrawający | 6,8 mm | Powstają wióry, potrzebne jest smarowanie |
| Gwintownik formujący | często około 7,4 mm | Wymaga plastycznego materiału i większego otworu |
W praktyce gwintowanie formujące ma sens głównie w materiałach ciągliwych, takich jak aluminium, mosiądz czy niektóre stale. W żeliwie lub materiale kruchym zwykle wybiera się gwintownik skrawający, ponieważ formowanie zwoju może nie przebiegać prawidłowo.
Jak przygotować otwór pod gwint M8 krok po kroku
- Sprawdź skok gwintu i upewnij się, że gwintownik ma oznaczenie M8 x 1,25, M8 x 1,0 albo inne.
- Zaznacz miejsce wiercenia punktakiem, aby wiertło nie zsunęło się po powierzchni.
- Wywierć otwór prostopadle do materiału wiertłem o właściwej średnicy.
- Usuń zadzior i wykonaj lekką fazę na wejściu otworu.
- Nałóż właściwy środek smarny i rozpocznij gwintowanie bez przechylania narzędzia.
- Przy gwintowniku ręcznym cofnij narzędzie co pewien obrót, aby przełamać wiór.
Przy otworze przelotowym odprowadzanie wiórów jest łatwiejsze, dlatego dobrze sprawdza się gwintownik z prostym rowkiem albo odpowiednio dobrany gwintownik do otworów przelotowych. W otworze nieprzelotowym trzeba zostawić miejsce na stożek wejściowy i wióry. Sam gwint powinien być krótszy od głębokości wiercenia o kilka milimetrów, zależnie od narzędzia.
Nie pomijam fazowania, nawet przy prostych pracach. Mała faza ułatwia ustawienie gwintownika, usuwa ostry brzeg i zmniejsza ryzyko wykruszenia pierwszego zwoju. W twardej stali używam też sztywnego uchwytu oraz chłodziwa lub oleju do gwintowania, bo właśnie tarcie najczęściej kończy się złamaniem narzędzia.
Średnica otworu zależy także od materiału i siły gwintu
Wiertło 6,8 mm daje popularny kompromis, zwykle odpowiadający około 75 procentom zazębienia dla standardowego M8. Większe zazębienie nie zawsze oznacza proporcjonalnie mocniejsze połączenie. Za to wyraźnie zwiększa moment gwintowania, szczególnie w stali nierdzewnej i materiałach o dużej wytrzymałości.
W cienkościennych elementach lub przy ryzyku wyrwania gwintu ważniejsza od samej średnicy wiertła może być długość zazębienia. Orientacyjnie przyjmuje się około jednej średnicy gwintu w stali, czyli 8 mm, natomiast w miękkim aluminium często potrzebna jest większa długość. To reguła praktyczna, a nie zamiennik obliczeń dla połączeń odpowiedzialnych.
Jeśli gwintownik stawia duży opór, nie dociskaj klucza na siłę. Sprawdź średnicę otworu, współosiowość, rodzaj gwintownika i stan rowków. W niektórych zastosowaniach lepsze będzie wiertło o 0,1 mm większe, ale taka decyzja zmniejsza wysokość zwoju i powinna wynikać z wymagań połączenia, a nie z przypadku.
Błędy, przez które gwint M8 wychodzi źle
- Wiercenie otworu 8 mm przed gwintowaniem. Taki otwór jest zbyt duży, aby uzyskać pełny gwint M8.
- Użycie wiertła 6,8 mm do gwintownika formującego. Narzędzie może zakleszczyć się albo ulec uszkodzeniu.
- Pominięcie skoku i zastosowanie wiertła 6,8 mm do M8 x 1,0. W tym wariancie właściwsza jest średnica 7,0 mm.
- Gwintowanie bez smarowania w stali. Rośnie tarcie, moment obrotowy i ryzyko wyłamania ostrzy.
- Praca pod kątem. Nawet poprawna średnica otworu nie uratuje gwintu, jeśli gwintownik zostanie wprowadzony krzywo.
- Brak miejsca na wióry w otworze nieprzelotowym. Gwint może wyglądać poprawnie przy wejściu, ale być niepełny na wymaganej głębokości.
Jedno oznaczenie na wiertle, które oszczędza najwięcej problemów
Jeżeli na gwintowniku widnieje tylko M8, sprawdź skok przed rozpoczęciem pracy. Dla najczęściej spotykanego M8 x 1,25 wybierz wiertło 6,8 mm, dla M8 x 1,0 użyj 7,0 mm, a przy narzędziu formującym kieruj się osobną tabelą producenta.
Największą różnicę robią trzy rzeczy: właściwy skok, prawidłowa średnica i prostopadłe prowadzenie gwintownika. Przy odpowiednim otworze, smarowaniu i spokojnym odprowadzaniu wiórów wykonanie trwałego gwintu M8 jest powtarzalne zarówno w warsztacie, jak i na stanowisku produkcyjnym.
